Ceza Davaları

Ceza davası, savcılığın bir iddianameyle suç işlediği konusunda “yeterli şüphe” olan şahıslar hakkında yargılama yapılması için açtığı kamu davasıdır.

Mahiyeti ne olursa olsun, tüm ceza davaları kamu davası niteliğindedir. Çünkü, savcılık şartları varsa dava açmak zorundadır. Ceza davalarına bakmakla görevli genel mahkemeler şunlardır:

Ağır ceza mahkemesi,
Asliye ceza mahkemesi.
Genel mahkemeler dışında suçun niteliği veya suç işleyenin sıfatı nedeniyle ceza davalarına bakmakla görevli bazı özel mahkemeler de vardır:

Çocuk mahkemesi,
Çocuk ağır ceza mahkemesi,
Fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi.
Henüz ceza davasının açılmadığı soruşturma aşamasında soruşturma işlemlerine dair kararlar Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilir.

Ceza Davası Nasıl Açılır?
Ceza davasının nasıl açılacağı işlenen suçun niteliğine bağlıdır. Şikayete bağlı suçlar, mağdur/müşteki/suçtan zarar gören tarafından şikayet konusu edilmedikçe savcılık tarafından kendiliğinden soruşturma yapılarak ceza davası açılamaz. Ancak, takibi şikayete bağlı olmayan tüm suçlar savcılık tarafından kendiliğinden soruşturularak ceza davası açılmalıdır. Bu suçlarda savcılık ihbar, şikayet veya başka bir suretle suç işlendiğini öğrenir öğrenmez kendiliğinden soruşturma yapar, şikayetçi olmasa dahi delilleri toplar.

Ceza davası, bir iddianameyle yetkili ve görevli ceza mahkemesine açılır. Savcılık, şikayete tabi suçlarda şikayet üzerine, şikayete tabi olmayan suçlarda kendiliğinden harekete geçerek suçun işlenip işlenmediğini, işlenmişse kim tarafından, hangi suçun işlendiğini araştırır. Soruşturma neticesinde toplanan delillerden bir kimse tarafından suç işlendiği kanaatine ulaşan savcılık ceza davası açmak zorundadır. Savcılık, suç işlendiği kanaatine varmışsa bir iddianame düzenleyerek ceza davası açar. İddianamede, suç teşkil eden fiil ve suçun kanun maddesi ile soruşturma neticesinde elde edilen deliller ilişkilendirilerek şüphelinin yargılanması talep edilir. İddianame düzenlenmesi, suç işlendiğine dair yeterli şüphe olduğu anlamına gelir. Yeterli şüphe, suç şüphesi altındaki kişinin yargılama neticesinde mahkum olma ihtimalinin, beraat etme ihtimalinden yüksek olmasıdır. Savcılık ceza davası açmak için yeterli şüphe mevcut olmadığı kanaatindeyse kovuşturmaya yer olmadığı (takipsizlik) kararı vermelidir.

Savcılık tarafından iddianameyle ceza davası açılan mahkeme, iddianamede eksiklikler bulunması halinde, mahkemeye verilmesinden itibaren 15 gün içinde iddianamenin kabulü veya savcılığa iadesine karar verir. Savcılık, mahkemenin iade kararına itiraz edebilir veya kararda belirtilen eksiklikleri gidererek yeniden bir iddianame düzenleyerek dava açar. Davanın açıldığı mahkeme iddianameyi kabul ettiği taktirde duruşma hazırlığı işlemlerini yapar, duruşma günü belirler ve tarafları çağırır. Sanık tutuklu ise cezaevine müzekkere yazarak sanığın duruşmada hazır bulundurulmasını emreder.

Ceza Davasında Şikayetten Vazgeçme
Şikayetten vazgeçme, takibi şikayete tabi suçlar açısından ceza davasının düşmesi sonucunu doğrurken, takibi şikayete bağlı olmayan suçlar açısından kamu davasının düşmesi sonucunu doğurmaz. Savcılık, şikayete bağlı olmayan suçlara ilişkin ceza davalarını hüküm kesinleşinceye kadar kendiliğinden takip etmek zorundadır.

Şikayetçi olduktan sonra ceza davasının ne zaman açılacağı en çok merak edilen konulardan biridir. Müşteki, şikayet hakkını kullandıktan sonra savcılığın soruşturması birkaç günde sonuçlanabileceği gibi birkaç yıl da sürebilir. Savcılığın soruşturmayı neticelendirmesi için belirlenmiş azami bir soruşturma süresi yoktur. Her soruşturmanın özelliğine göre soruşturma süresinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Ağır Ceza Mahkemesinin Görevine Giren Ceza Davaları
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren ceza davaları şunlardır:

Yağma (Gasp) suçu,
Kasten adam öldürme suçu,
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu,
Taksirle ölüme neden olma,
İrtikap suçu,
Zimmet suçu,
Rüşvet suçu,
Resmi belgede sahtecilik suçu,
Nitelikli dolandırıcılık suçu,
Hileli iflas suçu.
Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar,
Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,
Milli savunmaya karşı suçlar,
Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun kapsamına giren propaganda yapma suçu ve örgüt üyeliği suçu vb. siyasi nitelikli suçlar.

Ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren, yani üst sınırı 10 yıldan fazla olan tüm suçlara ilişkin davalara bakma görevi ağır ceza mahkemesine aittir. Örneğin, TCK md. 197/1’de düzenlenen parada sahtecilik suçu ve uyuşturucu madde imal veya ticareti suçu ile ilgili davalarda ceza üst sınırı nedeniyle ağır ceza mahkemesi görevlidir.
Asliye Ceza Mahkemesinin Görevine Giren Ceza Davaları
Asliye ceza mahkemesinin bakmakla görevli olduğu ceza davaları şunlardır:

Vergi kaçakçılığı suçları,
İhaleye fesat karıştırma suçu,
Uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma suçu,
Kasten yaralama suçu,
Taksirle adam yaralama suçu,
Cinsel taciz suçu,
Cinsel saldırı suçu (TCK md.102/1),
Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu,
Tehdit suçu,
Şantaj suçu,
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu,
Konut dokunulmazlığının ihlali suçu,
Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu,
Hakaret suçu
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu
Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu,
Hırsızlık suçu
Mala zarar verme suçu,
Güveni kötüye kullanma suçu,
Bedelsiz senedi kullanma suçu,
Basit dolandırıcılık suçu,
Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu,
Karşılıksız yararlanma suçu,
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu,
Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması suçu,
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu,
Çevrenin kasten ve taksirle kirletilmesi suçu,
Gürültüye neden olma suçu,
İmar kirliliğine neden olma suçu,
Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti suçu,
Uyuşturucu madde kullanma veya bulundurma suçu,
Usulsüz ölü gömülmesi suçu,
Parada sahtecilik suçu
Mühür bozma suçu,
Resmi belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek suçu,
Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyanda bulunmak suçu,
Özel belgede sahtecilik suçu,
Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek suçu,
Açığa imzanın kötüye kullanılması suçu,
Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit suçu,
Suç işlemeye tahrik suçu,
Suçu ve suçluyu övme suçu,
Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama suçu,
Kanunlara uymamaya tahrik suçu,
Görev sırasında din hizmetlerini kötüye kullanma suçu,
Hayasızca hareketler suçu,
Müstehcenlik suçu,
Fuhuş suçu,
Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçu,
Dilencilik suçu,
Aynı konutta birlikte oturduğu kişilere kötü muamele suçu,
Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçu,
Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu,
Tefecilik suçu,
Bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girme suçu
Bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu,
Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu,
Görevi kötüye kullanma suçu,
Görevi yaptırmamak için direnme suçu,
İftira suçu,
Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması suçu,
Suç üstlenme suçu,
Suç uydurma suçu,
Suçluyu kayırma suçu,
Yalan tanıklık suçu,
Yalan yere yemin suçu,
Gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık suçu,
Yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs suçu,
Suçu bildirmeme suçu,
Soruşturma veya kovuşturmanın gizliliğini ihlal suçu,
Adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçu,
Muhafaza görevini kötüye kullanma suçu,
Başkası yerine ceza infaz kurumuna veya tutukevine girme suçu,
Hükümlü veya tutuklunun kaçması ve ayaklanması suçu,
İnfaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokma suçu,
Cumhurbaşkanına hakaret suçu,
Halkı askerlikten soğutma suçu,
Askeri yasak bölgelere girme suçu.